12/06/25

TIC TIMOR Hasa’e Kapasidade iha Área Seguransa Sibernétika

Iha mundu dijitál ne’ebé avansadu, proteje sistema no dadus komputadór husi ameasa sibernétika sai asuntu ne’ebé importante. Ajénsia Teknolojia Informasaun no Komunikasaun Timor-Leste (TIC TIMOR), ajénsia ne’ebé jere governu nia sistema informátika (IT), konsidera seguransa sibernétika hanesan parte importante ida husi TIC TIMOR nia servisu, hodi proteje informasaun dijitál no hodi halo servisu públiku lao ho lalais.

Thalia, Benigno no Agostinho partisipa iha treinamentu seguransa sibernétika 

Atu hasa’e abilidade iha área seguransa sibernétika, TIC TIMOR, ho apoiu husi governu Austrália nia programa PROSIVU, haruka nia funsionariu sira ba tuir treinamentu iha área seguransa sibernétika iha Tailandia. Funsionariu hirak ne’e mak hanesan: Thalia Mota, Benigno Da Silva, and Agostinho Pereira. 

Treinamentu seguransa sibernétika importante tebes,” Thalia haktuir. “Seguransa sibernétika ajuda proteje dadus pesoal no insituisaun husi asesu ne’ebe laiha autorizasaun no proteje ita nia sistema sira seguru husi atake sibernétika avansadu sira seluk ne’ebé bele afeta servisu públiku.”

Thalia mos salienta katak importante tebes investe iha rekursu umanu. “Tanba mundu dijitál dezenvolve lalais, ita presiza pesoal ne’ebé komprende ameaça no teknika atu proteje infraestrutura dijitál kritiku sira ne’e,” nia enfaze.

Ekipa TIC TIMOR tuir treinamentu durante semana rua ne’ebé foka liu kona-ba teste penetrasaun, metodu ida ne’ebé uza hodi identifika fraqueza sira iha sistema komputadór antes hacker sira explora.  

Ami aprende kona-ba oinsa identifika vulnerabilidade sistema komputadór no halo teste ba posibilidade atake sibernétika sira, hodi nune’e ita bele proteje diak liu tan ita nia rede”, Benigno esplika.

Thalia no Benigno, ne’ebé servisu hanesan Asistente Seguransa Sibernétika iha TIC TIMOR, hatete treinamentu ida ne’e realiza tamba hetan apoiu husi PROSIVU.

Thalia, Benigno no Agostinho ho sira nia treinamentu fasilitadór

Benigno, Thalia, no Agostinho iha edifisiu TIC TIMOR 

Diretor Jerál TIC TIMOR, Venancio Pinto, mós fó nia apresiasaun no hateten: “TIC TIMOR apresia tebes ba kontinuasaun apoiu liu hosi PROSIVU hodi mellora kapasitasaun rekursu humanu iha area ICT. Programa kapasitasaun ne’e ajuda haforsa ami nia koñesimentu iha seguransa sibernétika, ne’ebé mak importante tebes haforsa infraestrutura dijitál nasionál no asegura fornesimentu servisu públiku liu husi ICT.”

Ho sira nia koñesimentu, TIC TIMOR foti ona pasu importante ba hadia Timor-Leste nia futuru dijitál ne’ebé seguru liu tan.